Die Gründung Münchens und wie es dazu kam
Von Helmut Lechner
D' Historiker san zwar genau
bloß übers Volk berichtens mau.
Wias de kloan' Leut ganga is,
von dem lest nixn, des is gwiß.
Hüttn san gstandn, grad a paar,
vor rund achthundertfuchzig Jahr
am Isarhang und aa danebn.
München hats damals no net gebn.
As Oberland war bluatig arm,
aber scho so, daß Gott derbarm.
Nur Holz und Kalk und Stoana.
Wennst dro denkst, kunnst glei woana.
Fuhrleut san zogn auf krumme Straßn,
ham si gschundn, ausschmiern lassen
von de Handler, samt de Roß.
Der Vadeanst war aa net groß.
Und was habns gfahrn, de arma Schlucka
bei Föhring über d' Isarbrucka?
Salz im Faßl, Säck und Scheibn,
oiwei voll Angst, daß s' trucka bleibn.
Weit nauf sans kumma, bis nach Sachsen.
Im Gsicht san eahner d' Stoppln gwachsn.
Der Regn löscht dutzendmal d' Latern,
na konnst as wieder schimpfa hörn.
No vui ärger werd de Gschicht,
wenn am Wagn a Radl bricht.
Wia gsagt, von alldem konnst nix lesn.
Damals is aber wichtig gwesn.
Vom Pater Quinus steht nix gschriebn,
den sans uns allsamt schuldig bliebn.
München waar aber net am Lebn,
hätts koan Pater Quinus gebn.
A Mönch aus Schäftlarn war er bloß,
a bisserl gstupfert, garnet groß,
Verwalter von a kloana Klausn,
wo a paar Mönch im Wald drin hausn.
Oh mei, der Pater Quinus,
mi'm Bierausschank war er im Minus,
"Bei uns herunt is koa Verkehr,
jetzt muaß amoi a Kundschaft her.
So kemman mir nia recht in d' Höh,
a so wia de in Tegernsee!"
Des denkt er oiwei wieder.
Schee langsam werds eahm zwider.
"I alloa konns net dahebn.
Da muaß doch no an andern gebn
mit mehrer Gwalt und mehrer Kraft,
der mit uns d' Hektoliter schafft.
In Schäftlarn drobn da laffts ja gscheit
aber bei uns herunt fehlts weit.
Wer kummt denn scho zu unserer Klausn?
In dera Wuidnis kunnts oam grausn.
De Flößer, Kalkbrenner und Bauern,
zsamt de Kohler, de mi dauern,
de saufertn zwar scho wia d' Stier,
aber si habn koa Geld fürs Bier
Hättn ma a Bruckn da beim Straßl,
werantns laar unsre Faßl!"
Da fallt eahm plötzlich oana ei,
der kunnt am End der Retter sei.
"Der Herzog Heinrich waar der Mo,
der uns tatsächlich helfa ko.
Ma müasserts eahm halt amoi sagn
wia mir uns in der Einöd plagn
und dass mi'm Bier net aufwärts geht.
Wann i nur an Vermittler hätt!"
Zum Glück für eahm, so is im Lebn,
hats damals scho a Wallfahrt gebn.
Von weit her sans zu Klausn kumma
und ham a Weihwasser mitgnumma.
Bloß, de Wallfahrt war recht kloa,
da müassat si scho mehra doa.
Es kumman a d' Salzfuhrleut her
in ihrer Armut und Beschwer
und bittn um a guate Zeit.
No ja, as Bier hats aa recht gfreut.
Der Salzmeier war heut dabei,
den kennt der Pater Quinus glei
am Mordstrumm Gamsbart auf seim Huat.
"Dem sag i's, ja des trifft sie guat."
Er sitzt si glei mit eahm wo zsamm.
Und weils grad ganz frisch ozapft habn
stellt er zwoa Krüagl aufn Tisch,
dazua foasbratne Isarfisch.
An Rankn Brot, heut früah erst bacha
und Roggnloawen, de rösch kracha
tuat er aa a paar dazua.
Des langt fürs erste, is aa gnua.
Nachdems a paarmal trunka habn
reißt si der Pater Quinus zsamm
und verzählt, so wia's er sicht,
von seiner Not de ganze Gschicht.
"Der Salzmeier von Reichenhall
des bis doch du, sags eahm amoi,
am Herzog, balstn wieda siehgst
wennst des neue Salz ostichst.
Wenn da a gscheide Bruckn stand
waar d'Maut für eahm aa interessant
und ihr mit eure Plachakarrn
kunnts da glei über d' Isar fahrn.
Seids eher aa in Augsburg drent.
Des is doch was, wenn d' Sonna brennt
oda im Winter, wenns recht schneibt,
weil euch schee Zeit zum Rastn bleibt.
Bei uns herin is bacherlwarm.
Es is scho so, schaug net so arm,
da kriagst dei Bier um vierzehn Kreuzer
weilst a Mannsbuid bist, koa Schneuzer!"
De zwoa habn no a Krägerl trunka,
dann habn sa si zum Abschied gwunka.
D' Roß ziagn o, a Goaßl schnalzt.
Im Wald drin hat a Vogel balzt.
Der Pater Quinus stift a Kerzn
bei der Maria voller Schmerzn
und bet zwoamoi sein Rosenkranz,
daß er eahm außigeht, der Tanz.
Wirkli drei, vier Wochn drauf
reit er nach Burghausen nauf,
Heinrich der Löwe, samt'm Troß.
Von Braunschweig kummt er, aus seim Gschloß.
Er möcht halt wieder amoi schaugn,
ob d' Verwalter aa was taugn.
Da lafft pfeilgrad, kunnts anders sei,
der Salzmeier zum Burgtor rei,
steigt d' Treppn nauf zum Rittersaal,
richt sei Gwand, verschnauft amoi,
dann geht er nei, füari zum Tisch.
Da sitzt der Herzog mit am Wisch
und staucht an Burgvogt greisli zsamm,
weil seine Leut recht gschludert habn.
So gehts aa heut no, des is gwiß,
wenn der Herr weit weggat is.
"Was mögstn du?", deut er jetzt her,
"hab i mit dir aa a Gscher?"
Der Salzmeier lüft schön sein Huat,
"Na, na!", sagt er, mi'm Salz stehts guat.
Aber i möcht dir was vermeldn
von dem i glaab, du laßt as geltn.
Des waar für di a guate Sach.
Mi'm Bischof hast ja so an Krach.
Des wiß ma, des is ja nix neus.
Der tuat dir ois akkrat zum Fleiß.
Jetzt kunntst eahm amoi außagebn,
daß er lang dro denkt in sei'm Lebn!"
"I woaß, des nimmst am Bischof krumm,
des paßt dir net und treibt di um,
daß der brüahwarm in Freising hockt,
von seim Domberg rüberbockt
und reich werd von der Brucknmaut.
Der denkt si grad: I habs, des haut!"
Der Salzmeier hetzt eisern weiter:
"Der Bischof moant, der is der Gscheiter.
Wenn seine Leut Spaßettln machn
und über di, an Herzog, lachn,
na sagns 'Löwe nennt si der Zeltn,
für an Hasn kunnt er geltn!'
Des sagt dir aber dei Verstand,
mi'm Kaiser selm bist eng verwandt,
is er net von dir a Vetter?
Des waar ja no des Allernetter,
wennst du net toa kunnst was dir taugt,
bloß, weil der Bischof rüberschaugt.
Der hat doch dir nixn zum sagn.
Laß halt a neue Bruckn schlagn!
Isaraufwärts is a Klausn
wo a etli Mönch drin hausn.
Da reißt as Wasser net so wuid.
I kenn den Platz, i bin im Buid!"
Vom Bier da hat er garnix gsagt.
Hatn aa neamads danach gfragt.
De Sach, na ja, wia soll ma sagn,
liegt dem Herzog schwer im Magn.
Er hat a weng a hitzigs Bluat,
des tuat, ma woaß, net oiwei guat.
Heinrich der Löwe, stolz und zaach,
schlitzohrert aa, ruachert und jach,
hat mit der Faust in Tisch neighaut.
"Jetz werd a neue Bruckn baut.
Am Bischof seine brenn i nieder!
Erst wenn des gscheng ist, schmeckts ma wieder.
Na habn i, an Brucknzoll
und er hat nix mehr, bloß an Groll!"
Jetzt is soweit, glei wern ma's sehn,
so wia'r as gsagt hat, is aa gschehn.
Es war a so a grauer Tag
wia's so vui gibt, de koana mag.
D' Isar hat de Nacht recht grissn.
Da habns de erstn Fackeln gschmissn.
Und glei hats glodert, is koa Wunder,
des oide Holz brennt wia'r a Zunder.
Wia der Schein zur Mautstubn geht
sans außer, aber es war schon z'spät.
Tramhappert stengas da und gaffa.
Sie habn ja alle scho fest gschlaffa
und spannen oiwei no net recht
was da passiert, de Bischofsknecht.
Mit der Zeit habn sa si grührt,
an Funkenflug und d' Windstöß gspürt.
Unters Wams brennt eahna d' Hitzn.
Sie rennen um a Feuerspritzn.
Zum Löschen hats da nix mehr gebn,
der Brand war groß, jetzt gehts ums Lebn.
Nix war am andern Tag zum braucha,
ma siecht verkohlte Trümmer raucha.
Ruaß war da und a Mordsgstank.
Verrennt is koana, gottseidank.
Neben der Bruckn, an de Baam,
loanan zwoa aufgstellte Tram
mit aram großn Umleitschuidl.
"Nach Munichen" steht unterm Buidl,
a Mönchen mit Maßkruag, der recht lacht.
Des hat auf d' Fuhrleut Eindruck gmacht.
Mi'm Kruag hat er nach Süden zoagt,
da wo a Straßl nüberzwoagt,
aa net schlechter wia des ander.
Also, auf gehts, packts es, Mander!
Fahrts nüber da mit Roß und Wagn.
Der Herzog laßt a Bruckn schlagn,
glei bei de Benediktiner.
De sitzn in der Klausn drinna.
Neugierig habns außergspecht
und denken alle: "So is recht!"
Der Pater Quinus reibt si d' Händ:
"Jetzt kriagt de Sach doch ihr guats End!"
Der Bischof hat si narrisch gift.
Er schickt zum Kaiser nauf a Schrift
in der er si bitter beschwert
indem si sowas doch net ghört:
Der Braunschweiger hat München gründ!
Der Bischof rechnets eahm als Sünd.
Doch des hat allszamm nix mehr gnutzt.
Sei Bruckn war scho weggaputzt.
Glei werd de neue fertig sei,
sie schlagn de letztn Nägel ei.
Ma siecht scho a paar nüberholpern
und d' Roß guat haltn, dass net stolpern.
Drübn hats, s erstmal in eahnam Lebn
für alle heut a Freibier gebn!
und no dazua, haut scho, an Bock!
Da ziangsn aus an Lodenrock,
hocken zu Pater Quinus hera.
De neue Straß gfreuts oiwei mehra.
Zum Abschied gebns am Pater d' Hand,
kriagn as Kreuz, habn d' Roß eingspannt.
De oan nach Augsburg, nauf bis Flandern;
ins Böhmische da ziagn de andern.
Nach ara guate acht, neun Wocha
is de neue Zeit obrocha.
A Hufschmied hat si niederlassn
mit seiner Werkstatt an der Straßn,
a Wagner, Sattler und a Schneider,
a Kramer, Schuaster und so weida.
Schee langsam kumman d' Handelsleut,
baun Häuser her, es hat koan greut.
A weng versteckt, a bißl hintn
konn ma, wißts scho, a Badstubn findn.
Und so ziagt Jahr auf Jahr ins Land.
Es rührt si was am Isarstrand.
Heut steht a Riesenstat am Flu?.
gibts hie und da aa an Verdruß,
trotzdem is grüawe da und schee.
Koana möcht mehr weggat geh.
Drum sag i: "München, du sollst lebn,
der Pater Quinus aa danebn!"
Zurück zu Münchner Geschichten